حضرت مهدی در كلام امام حسین(ع)

 هرچند حضرت حجت(عج) از ما غایب و ما از فیض حضور آن حضرت محرومیم، ولی اعمال مطابق یا مخالف راه و رسم آن حضرت را می دانیم، و این که آیا آن بزرگوار را با اعمال و رفتار خود خشنود، و یا آن حضرت را با اعمال ناپسند، ناراحت و ناراضی می کنیم!

آیت الله بهجت

حضرت مهدی در كلام امام حسین(ع)

حضرت مهدی در کلام امام حسین خداوند از فرزندان امام حسین ، امامانى قرار داده است كه امر (راه و روش آیین) مرا بر پا مى‏دارند. نهم آنان قائم خاندان من مهدى امتم مى ‏باشد. او شبیه ‏ترین مردمان است ‏به من در سیما و گفتار و كردار . پس از غیبتى طولانى و سرگردانى و سردرگمى مردم ، ظاهر مى‏شود ، آنگاه امر (آیین) خدا را آشكار مى ‏سازد...


وجود مقدس حضرت بقیة‏الله ‏الاعظم ، اروحنا له ‏الفداء، در معارف به عنوان «خونخواه كشته كربلا» (1) شناخته شده و شیعیان همراهى با آن امام منصور براى گرفتن انتقام خون حسین(علیه السلام) و یارانش را یكى از آرزوهاى بزرگ خود مى‏دانند، (2) تا جایى كه در هر عاشورا به یكدیگر اینگونه سر سلامتى مى ‏دهند:

«اعظم‏الله اجورنا بمصابنا بالحسین(علیه السلام)و جعلنا و ایاكم من‏الطالبین بثاره مع ولیه‏الامام‏المهدى من آل محمد:» (3)
خداوند پاداش ما را در عزاى مصیبت‏حسین(علیه السلام) بزرگ گرداند و او شما را از جمله كسانى كه به همراه ولى ‏اش امام مهدى از آل محمد: به خونخواهى او برمى ‏خیزند قرار دهد.
در یك كلام نام حسین(علیه السلام) و مهدى(علیه السلام) براى شیعیان یادآور یك حكایت ناتمام است، حكایتى كه آغازگر آن حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام) و پایان بخش آن حضرت بقیة‏الله ‏الاعظم (علیه السلام) است.
در هر حال از آنجا كه در اذهان شیعیان این دو وجود مقدس از قرابت و ارتباطى جدایى‏ناپذیر برخوردارند. از همین رو مناسب دیدیم كه در ایام عزاى سرور آزادگان به بخشى از معارف ارزشمندى كه از آن حضرت در ارتباط با فرزند ارجمندش حضرت مهدى(علیه السلام) رسیده است اشاره كنیم:
 
1. نسب مهدى(علیه السلام)
حضرت اباعبدالله ‏الحسین(علیه السلام) در روایتهاى متعددى به این موضوع كه حضرت مهدى(علیه السلام) از فرزندان و نوادگان ایشان است اشاره كرده ‏اند كه از جمله آنها روایتى است كه در زیر آمده است:
«دخلت على جدى رسول‏الله (صلی الله علیه واله) فاجلسنى على ‏فخذه و قال‏لى: ان‏الله‏اختار من صلبك یا حسین تسعة ائمة، تاسعهم قائمهم، و كلهم فى‏الفضل والمنزلة عندالله سواء» (4)
بر جدم رسول خدا، كه درود و سلام خدا بر او باد، وارد شدم، پس ایشان مرا بر زانوى خود نشانده و فرمود: اى حسین! خداوند از نسل تو نه امام را برگزیده است كه نهمین نفر از ایشان قیام‏كننده آنهاست و همه آنان در پیشگاه خداوند از نظر فضیلت و جایگاه برابر هستند.
این موضوع كه قائم آل محمد(صلی الله علیه واله) از نسل حسین(علیه السلام) و نهمین نواده اوست در روایات بسیارى ، كه از طریق شیعه و اهل سنت روایت‏شده، آمده است و هر گونه شك و تردید نسبت ‏به نام و نشان و مشخصات موعود آخرالزمان وآخرین ذخیره الهى را برطرف مى ‏سازد.
 
«دخلت ‏على ‏النبى (صلی الله علیه واله) فاذا الحسین على فخذه و هو یقبل عینیه وفاه و یقول: انت ‏سید ابن سید انت، امام‏ ابن‏ امام ، انت ‏حجة ‏ابن حجة، ابوحجج تسعة من صلبك تاسعهم قائمهم.» (5)
بر پیامبر خدا وارد شدم و دیدم كه آن حضرت در حالى كه حسین را بر زانوى خود نشانده بر چشمها و دهان او بوسه مى‏زند و مى ‏فرماید: تو آقایى فرزند آقایى ، تو امامى فرزند امامى، تو حجتى فرزند حجتى ، تو پدر حجتهاى نه‏گانه‏اى، از نسل تو نهمین حجت و قیام‏كننده آنان بر خواهد خاست.
 
2. عدالت‏گسترى مهدى(علیه السلام)
عدالت و تشكیل جامعه‏اى بر اساس عدل از آرمانهاى همیشگى بشر بوده و در طول هزاران سالى كه از زندگى انسان بر كره خاك م ى‏گذرد و صدها و هزاران نفر در پى تحقق این آرمان، بشریت‏ خسته از ظلم و ستم را به دنبال خود كشیده ‏اند، اما جز در مقاطع كوتاهى از زندگى بشر و آن هم در سرزمینهاى محدود هرگز این آرمان بدرستى تحقق نیافته و هنوز هم عدالت آرزویى دست نیافتنى براى انسان عصر حاضر است.
با توجه به همین موضوع در روایتهایى كه از پیامبر اكرم(صلی الله علیه واله) و امامان معصوم شیعه: وارد شده، گسترش عدالت و از بین بردن ظلم را یكى از بزرگترین رسالتهاى امام مهدى(علیه السلام) بر شمرده و تحقق عدالت واقعى را تنها در سایه حكومت او امكان‏پذیر دانسته ‏اند.
از جمله این روایتها روایتى است كه از حضرت اباعبدالله ‏الحسین(علیه السلام) نقل شده و در آن آمده است:
«لولم یبق من‏ال دنیا الا یوم واحد ، لطول ‏الله عزوجل ذلك الیوم حتى یخرج رجل من‏ ولدى ، فیملاها عدلا و قسطا كما ملئت جورا و ظلما ، كذلك سمعت رسول‏الله (صلی الله علیه واله) یقول‏» (6)
اگر از عمر دنیا تنها یك روز باقى مانده باشد و خداوند آن روز را چنان طولانى م ى‏گرداند كه مردى از فرزندان من قیام كند و دنیا را پس از آنكه از ظلم و ستم پر شده بود پر از عدل و داد نماید، من این سخن را از رسول خدا، كه درود و سلام خداوند بر او باد، شنیدم.
پیامبر گرامى اسلامى (صلی الله علیه واله) نیز قیام عدالت گستر نهمین فرزند امام حسین(علیه السلام) را چنین بیان مى‏كنند:
«... و جعل من صلب‏الحسین(علیه السلام) ائمة یقومون بامرى ...التاسع منهم قائم اهل بیتى ، مهدى‏امتى ، اشبه‏الناس بى فى، شمائله واقواله و افعاله ، یظهر بعد غیبتة طویلة و حیرة مظلة ، فیعلن امرالله و یظهر دین‏الله ...فیملا الارض قسطا و عدلا ، كما ملئت جورا و ظلما.» (7)
... خداوند از فرزندان امام حسین ، امامانى قرار داده است كه امر (راه و روش آیین) مرا بر پا مى‏دارند. نهم آنان قائم خاندان من مهدى امتم مى ‏باشد. او شبیه‏ترین مردمان است‏به من در سیما و گفتار و كردار . پس از غیبتى طولانى و سرگردانى و سردرگمى مردم ، ظاهر مى‏شود ، آنگاه امر (آیین) خدا را آشكار مى‏سازد... پس زمین را از عدل و داد لبریز مى ‏كند پس از آنكه از ستم و بیداد لبریز شده باشد.
 
3. صابران در غیبت مهدى(علیه السلام)
یكى از اركان انتظار فرج صبر و پایدارى است و انسان منتظر در واقع كسى است كه همه سختیها و ناملایمات را به امید رسیدن به آرمان بلند خویش تحمل مى‏كند و از فشار و تهدید زورگویان و طعنه و تكذیب نابخردان هراس به دل راه نمى ‏دهد، از همین رو در روایات صبر و انتظار همواره قرین یكدیگر بوده و فضیلت ‏بسیارى براى صبرپیشگان در زمان غیبت ‏بر شمرده شده است.
حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) كه خود والاترین مظهر صبر و مقاومت در راه اداى تكلیف الهى است در بیان مقام منتظرانى كه صبر و شكیبایى پیشه ساخته و بر آرمان خویش پایدارى مى ‏ورزند مى‏فرماید:
«منا اثنا عشر مهدیا، اولهم امیرالمؤمنین على بن ابى‏طالب، و آخرهم التاسع من ‏ولدى ، و هوالقائم بالحق ، یحیى‏الله به‏الارض بعد موتها، و یظهر به دین‏الحق على‏الدین كله ، ولو كره‏المشركون. له غیبة یرتد فیها اقوام و یثبت فیها على‏الدین‏آخرون، فیؤذون و یقال لهم: «متى هذا الوعد ان كنتم صادقین‏»، اما ان‏الصابر فى غیبته‏ على‏الاذى و التكذیب بمنزلة ‏المجاهد بالسیف بین یدى رسول‏الله (صلی الله علیه واله)» (8)
در میان ما اهل بیت دوازده مهدى وجود دارد كه اولین آنها امیرمؤمنان على‏بن‏ابى‏طالب(علیه السلام) و آخرین آنها نهمین فرزند من است. و اوست قیام كننده به حق ، خداوند به وسیله او زمین را پس از آنكه مرده است زنده مى‏كند و دین حق را به دست او بر همه ادیان غلبه مى‏دهد، اگر چه مشركان نپسندند. براى او غیبتى است كه گروهى در آن از دین خدا بر مى‏گردند و گروهى دیگر بر دین خود ثابت مى‏مانند، كه این گروه را اذیت كرده و به آنها مى‏گویند:
«پس این وعده چه شد اگر راست مى‏گویید؟» آگاه باشید آنكه در زمان غیبت او بر آزار و اذیت و تكذیب صبر كند همانند كسى است كه در مقابل رسول خدا (صلی الله علیه واله) با شمشیر به جهاد برخاسته است.
شاید بتوان گفت فضیلتهاى بى ‏شمارى در روایات ما كه براى منتظران فرج بر شمرده‏اند به اعتبار همین صبر و شكیبایى و تحمل مشكلاتى است كه منتظران واقعى فرج بر خود هموار مى‏كنند. چنانكه در روایتى كه از امام صادق(علیه السلام) وارد شده، آمده است:
«...فلا یستفرنك ‏الشیطان، فان‏العزة‏ لله ‏ولرسوله و للمؤمنین، و لكن المنافقین لایعلمون ، الا تعلم ان من انتظر امرنا و صبر على ، یرى من‏ال اذى والخوف ، هو غدا فى زمرتنا...» (9)
شیطان تو را تحریك نكند. زیرا كه عزت از آن خدا و پیامبر و مؤمنان است لیكن منافقان نمى‏دانند ، آیا نمى‏دانى كسى كه منتظر امر ما (حاكمیت اجتماعى آرمانى ما) باشد، و بر بیمها و آزارهایى كه مى‏بیند شكیبایى ورزد، در روز بازپسین در كنار ما خواهد بود...
 
4. خصال مهدى(علیه السلام)
حضرت مهدى(علیه السلام) عصار و فشرده عالم هستى (10) و وارث همه انبیاء اولیاء الهى است، و خداوند متعال همه خصال نیكویى را كه در بندگان صالح پیش از او وجود داشته، در آن حضرت جمع كرده است. به بیان دیگر آنچه خوبان همه دارند او به تنهایى دارد.
در زمینه آنچه گفته شد روایتهاى بسیارى وارد شده كه از جمله آنها مى‏توان به روایت زیر كه از حضرت اباعبدالله‏الحسین(علیه السلام) نقل شده اشاره كرد:

« فى ‏القائم منا سنن من‏الانبیاء: سنة من نوح، و سنة من ابراهیم ، و سنة من‏موسى و سنة من‏عیسى ، و سنة من ایوب و سنة من محمد(صلی الله علیه واله) . فاما من نوح: فطول‏العمر; واما من ابراهیم: فخفاءالولادة و اعتزال الناس; واما من موسى: فالخوف والغیبة; و اما من عیسى: فاختلاف‏الناس فیه، واما من‏ایوب: فالفرج بعدالبلوى; واما من محمد(صلی الله علیه واله) فالخروج بالسیف.» (11)

در قائم ما (اهل بیت) سنتهایى از پیامبران الهى وجود دارد; سنتى از نوح ، سنتى از ابراهیم ، سنتى از عیسى ، سنتى از ایوب: و سنتى از محمد(صلی الله علیه واله) از نوح طول عمر، از ابراهیم پوشیده‏ماندن ولادت و كناره‏گیرى از مردم ، از موسى، ترس و غیبت از جامعه ، از عیسى اختلاف مردم درباره او، از ایوب گشایش بعد از سختیها و بلایا، و از محمد(صلی الله علیه واله) قیام با شمشیر را .
__________________
پی‌نوشتها:
1. ر. ك: قمى ، شیخ عباس ، مفاتیح الجنان ، دعاى ندبه ، اصل عبارتى كه در دعاى مزبور آمده چنین است:
«این الطالب بدم المقتول بكربلاء»
2. ر. ك: همان ، زیارت امام حسین(ع) در روز عاشورا. در بخشى از زیارت یادشده چنین آمده است: «فاسئل‏الله الذى اكرم مقامك و اكرمنى ان یرزقنى طلب ثارك مع امام منصور من اهل بیت محمد:»
3. همان جا
4. القندوزى، سلیمان بن ابراهیم ، ینابیع المودة ، نجف ، مكتبة‏الحیدریة، 1411 ق ، ص 590 ، به نقل از: موسوعة كلمات‏الامام الحسین(ع)، قم ، دارالمعروف ، 1415 ق ، ص‏659 ، ح 688 .
5. حسینى ترمذى ، محمد صالح ، مناقب مرتضوى ، ص‏139 ، به نقل از: قرشى،على اكبر، اتفاق در مهدى موعود7، ص 35
6.الشیخ‏الصدوق،ابوجعفرمحمدبن‏على‏بن‏الحسین، كمال‏الدین و تمام‏النعمة، تهران، دارالكتب الاسلامیة،1359 ق، ج 1 ، ص‏317 ، ح 4; به نقل از موسوعة كلمات الامام الحسین، ص 661، ح‏693 .
7. همان ، ج 1، ص‏257 ، به نقل از: حكیمى، محمد ، عصر زندگى و چگونگى آینده انسان و اسلام، قم ، دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم ، 1374 ، صص‏36-35.
8 . همان ، ج 1، ص‏317 ، به نقل از موسوعة كلمات‏الامام‏الحسین، صص‏666- 655، ح‏703.
9. الكلینى ، محمدبن‏یعقوب، الكافى ، ج 8 ، ص‏37، به نقل از حكیمى،محمد، همان، ص‏293 .
10. در برخى از تفاسیر كلمه «والعصر» به وجود حضرت مهدى(ع) تفسیر شده است.
11. علم‏الیقین ، ج 2 ، ص‏793 ، به نقل از موسوعة كلمات الامام الحسین(ع) ، صص‏669- 668، ح 710 .

منبع : فصلنامه موعود شماره 2

مطالب مرتبط